Παρασκευή 20 Νοεμβρίου 2026

Πορεία προς τη Βηθλεέμ: Μπορώ να προσευχηθώ αν δεν ξέρω τι να πω; Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

 Πορεία προς τη Βηθλεέμ: Μπορώ να προσευχηθώ αν δεν ξέρω τι να πω;

Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

Υπάρχουν στιγμές που θέλουμε να προσευχηθούμε, αλλά αδυνατούμε να αρθρώσουμε λέξεις. Στεκόμαστε μπροστά σε μια εικόνα, κάνουμε τον σταυρό μας και ύστερα σιωπούμε. Ίσως είμαστε κουρασμένοι, στενοχωρημένοι ή γεμάτοι σκέψεις που δεν μπορούμε να βάλουμε σε σειρά. Κι αναρωτιόμαστε: «Αν δεν ξέρω τι να πω, μπορώ πραγματικά να προσευχηθώ;».

Η απορία αυτή δεν μας κάνει ξένους προς την πίστη. Ακόμη και οι Απόστολοι ζήτησαν από τον Χριστό να τους διδάξει να προσεύχονται. Και ο Απόστολος Παύλος αναγνωρίζει ότι δεν γνωρίζουμε πάντοτε πώς να προσευχηθούμε, αλλά το Άγιο Πνεύμα μάς βοηθά στην αδυναμία μας.

Η προσευχή δεν είναι εξέταση ευγλωττίας και διανοητικής σοφίας. Ο Χριστός δεν ζητά πολλά και εντυπωσιακά λόγια· μας θυμίζει ότι ο Πατέρας γνωρίζει τις ανάγκες μας πριν ακόμη Του τις εκφράσουμε. Στο Ευαγγέλιο, μια σύντομη επίκληση του τελώνη και μια κραυγή βοήθειας του Πέτρου γίνονται αληθινές προσευχές.

Ίσως, λοιπόν, η αρχή να είναι πιο απλή απ’ όσο φανταζόμαστε: «Θεέ μου, δεν ξέρω τι να πω. Θέλω όμως να στραφώ σε Σένα». Δεν χρειάζεται να κρύψουμε την αμηχανία μας. Μπορούμε να την κάνουμε το πρώτο μας βήμα.

Μπορούμε να αρχίσουμε με ό,τι πραγματικά μας απασχολεί: «Κύριε, φοβάμαι», «Σε ευχαριστώ για τη σημερινή μέρα», «Βοήθησέ με να συγχωρήσω». Δεν χρειάζεται να παρουσιάσουμε μια καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας. Η προσευχή χωρά την ευγνωμοσύνη, αλλά και το παράπονο, την απορία, τη θλίψη. Οι Ψαλμοί, οι οποίοι περιέχονται στην Παλαιά Διαθήκη, μάς βοηθούν να ερμηνεύσουμε και να διαχειρισθούμε όλες αυτές τις εμπειρίες, ακόμη και τις στιγμές που αισθανόμαστε ότι ο Θεός αργεί να απαντήσει.

Όταν τα δικά μας λόγια δεν αρκούν, η Εκκλησία μας βοηθά να κάνουμε αρχή. Το «Πάτερ ἡμῶν», που δίδαξε ο Χριστός, μας οδηγεί από την εμπιστοσύνη στον Πατέρα μέχρι το καθημερινό ψωμί και τη συγχώρηση. Οι αρχαίοι χριστιανοί προσεύχονταν χρησιμοποιώντας την Κυριακή Προσευχή τρεις με πέντε φορές την ημέρα. Δεν χρειάζεται να την πούμε βιαστικά σαν μία αγχωτική υποχρέωση. Μπορούμε να σταθούμε για λίγο σε μια φράση και να σκεφτούμε πώς αγγίζει τη ζωή μας. Το «ἄφες ἡμῖν», για παράδειγμα, μας καλεί να ζητήσουμε έλεος και να εξετάσουμε τη δική μας διάθεση να συγχωρήσουμε.

Μπορούμε επίσης να χρησιμοποιούμε τις καθιερωμένες προσευχές που μας προτείνει η Εκκλησιαστική Παράδοση: την πρωινή και την εσπερινή προσευχή, καθώς και το Μικρό Απόδειπνο πριν από τον ύπνο. Αυτές οι παραδοσιακές ακολουθίες γίνονται σχολείο προσευχής: μας μαθαίνουν να στεκόμαστε ενώπιον του Θεού με μετάνοια, να Τον ευχαριστούμε για τις δωρεές Του και να Τον δοξάζουμε για την αγάπη Του. Μέσα από τα λόγια τους βρίσκουμε σιγά σιγά τον τρόπο να Του μιλάμε και με τη δική μας καρδιά.

Μια άλλη απλή αρχή είναι η σύντομη ευχή: «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησόν με». Η επίκληση αυτή συγγενεύει με την κραυγή του τυφλού που ζητά το έλεος του Ιησού. Μπορούμε να την πούμε ήρεμα, με προσοχή, χωρίς να αναζητούμε κάποια ιδιαίτερη εμπειρία. Η επανάληψη δεν ενεργεί μαγικά· μας βοηθά να επιστρέφουμε στο Πρόσωπο στο οποίο απευθυνόμαστε.

Υπάρχει και η σιωπή. Όχι ως προσπάθεια να αδειάσουμε υποχρεωτικά τον νου μας, αλλά ως παραμονή ενώπιον του Θεού, όταν οι λέξεις στερεύουν. Μπορούμε να Του εμπιστευθούμε έναν άνθρωπο, έναν πόνο, κάτι που δεν καταλαβαίνουμε. Η προσευχή στη Γεθσημανή μάς δείχνει ότι η αγωνία μπορεί να εκφραστεί με ειλικρίνεια και να συνυπάρχει με την εμπιστοσύνη στο θέλημα του Πατέρα.

Και αν ο νους μας φεύγει; Ας επιστρέφουμε, χωρίς να θεωρούμε κάθε περισπασμό αποτυχία. Μια μικρή, σταθερή στιγμή μέσα στην ημέρα μπορεί να βοηθήσει: το πρωί, πριν από το γεύμα ή πριν κοιμηθούμε. Διαβάζουμε λίγους στίχους από το Ευαγγέλιο, λέμε μια σύντομη προσευχή, θυμόμαστε κάποιον που υποφέρει. Η προτροπή «ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε» ανοίγει τον ορίζοντα μιας ζωής που στρέφεται ξανά και ξανά στον Θεό, μέσα στις καθημερινές της ασχολίες.

Ναι, μπορούμε να προσευχηθούμε ακόμη κι όταν δεν ξέρουμε τι να πούμε. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε ώσπου να ησυχάσουν όλες οι σκέψεις μας ή να βρούμε τις κατάλληλες λέξεις. Μπορούμε να προσφέρουμε στον Θεό αυτό που έχουμε σήμερα: μια ευχαριστία, έναν αναστεναγμό, μια σύντομη επίκληση βοήθειας.

Καθώς πλησιάζουμε στη Βηθλεέμ, θυμόμαστε ότι ο Θεός δεν έμεινε μακριά από την ανθρώπινη αδυναμία· ήρθε να μας συναντήσει μέσα σε αυτήν. Ας Του αφιερώσουμε, λοιπόν, λίγο χρόνο, χωρίς την αγωνία να αισθανθούμε κάτι ξεχωριστό. Κι αν δεν βρίσκουμε άλλα λόγια, ας αρχίσουμε απλά: «Κύριε, είμαι εδώ. Δίδαξέ με να προσεύχομαι». Αυτό μπορεί να γίνει η αρχή μιας σχέσης που καλλιεργείται μέρα με τη μέρα.

***

Journey to Bethlehem: Can I Pray If I Don’t Know What to Say?

There are times when we want to pray but cannot find the words. We stand before an icon, make the sign of the cross, and then fall silent. Perhaps we are tired, distressed, or full of thoughts we cannot put in order. And we wonder: “If I don’t know what to say, can I truly pray?”

This question does not make us strangers to faith. Even the Apostles asked Christ to teach them to pray. And the Apostle Paul acknowledges that we do not always know how to pray, but the Holy Spirit helps us in our weakness.

Prayer is not a test of eloquence or intellectual wisdom. Christ does not ask for many impressive words; He reminds us that the Father knows our needs even before we express them to Him. In the Gospel, a brief plea from the tax collector and a cry for help from Peter become true prayers.

Perhaps, then, the beginning is simpler than we imagine: “My God, I don’t know what to say. But I want to turn to You.” We do not need to hide our awkwardness. We can make it our first step.

We can begin with whatever is truly on our minds: “Lord, I am afraid,” “Thank You for this day,” “Help me to forgive.” We do not need to present a better version of ourselves. Prayer has room for gratitude, but also for complaint, questioning, and sorrow. The Psalms, found in the Old Testament, help us understand and work through all these experiences, even those moments when we feel that God is slow to answer.

When our own words are not enough, the Church helps us make a beginning. The “Our Father,” which Christ taught us, leads us from trust in the Father to our daily bread and forgiveness. The early Christians prayed the Lord’s Prayer three to five times a day. We do not need to rush through it as though it were a stressful obligation. We can pause over a phrase and reflect on how it touches our lives. “Forgive us,” for example, invites us to ask for mercy and examine our own willingness to forgive.

We can also use the established prayers offered to us by Church Tradition: morning and evening prayers, as well as Small Compline before bedtime. These traditional services become a school of prayer: they teach us to stand before God in repentance, to thank Him for His gifts, and to praise Him for His love. Through their words, we gradually discover how to speak to Him from our own hearts.

Another simple beginning is the short prayer: “Lord Jesus Christ, Son of God, have mercy on me.” This invocation echoes the cry of the blind man asking for Jesus’ mercy. We can say it calmly and attentively, without searching for any particular experience. Repetition does not work by magic; it helps us return to the Person we are addressing.

There is also silence. Not as an effort to force our minds to become empty, but as a way of remaining before God when words run dry. We can entrust to Him a person, a sorrow, or something we do not understand. Christ’s prayer in Gethsemane shows us that anguish can be expressed honestly and can coexist with trust in the Father’s will.

And if our minds wander? Let us return without treating every distraction as a failure. Setting aside a brief, regular moment each day can help: in the morning, before a meal, or before going to sleep. We read a few verses from the Gospel, say a short prayer, and remember someone who is suffering. The exhortation to “pray without ceasing” opens up the possibility of a life that turns to God again and again amid its daily activities.

Yes, we can pray even when we do not know what to say. We do not need to wait until all our thoughts have settled or we have found the right words. We can offer God what we have today: a word of thanks, a sigh, a brief plea for help.

As we draw closer to Bethlehem, we remember that God did not remain distant from human weakness; He came to meet us within it. Let us therefore devote a little time to Him, without worrying about whether we will feel something extraordinary. And if we cannot find any other words, let us begin simply: “Lord, I am here. Teach me to pray.” This can become the beginning of a relationship nurtured day by day.

 

Δεν υπάρχουν σχόλια: