ΙΔ᾽ Κυριακή του Ματθαίου - Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

ΙΔ᾽ Κυριακή του Ματθαίου: Ματθαίος 22:2-14

Μητροπολίτης Χονγκ Κονγκ Νεκτάριος

Η παραβολή των βασιλικών γάμων, που διαβάζεται την ΙΔ΄ Κυριακή του Ματθαίου, ανήκει στα ευαγγελικά αναγνώσματα που συνδυάζουν χαρά και κρίση, πρόσκληση και ευθύνη. Ο Χριστός αρχίζει με μια εικόνα γιορτής: «Ὡμοιώθη ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀνθρώπῳ βασιλεῖ, ὅστις ἐποίησε γάμους τῷ υἱῷ αὐτοῦ». Η Βασιλεία του Θεού παρομοιάζεται με γάμο· όχι με δικαστήριο, ούτε με χώρο φόβου, αλλά με τραπέζι κοινωνίας, αγάπης και χαράς.

Ο βασιλιάς της παραβολής είναι ο Θεός Πατέρας, ο Υιός είναι ο Χριστός, και ο γάμος φανερώνει το μυστήριο της σωτηρίας: την ένωση του Θεού με τον άνθρωπο στο πρόσωπο του Χριστού. Ο Θεός δεν καλεί τον άνθρωπο απλώς σε μια ηθική βελτίωση ή σε μια εξωτερική θρησκευτικότητα. Τον καλεί σε κοινωνία ζωής. Τον καλεί να συμμετάσχει στη χαρά της Βασιλείας, στην Εκκλησία, στο Ευχαριστιακό τραπέζι, όπου ο Χριστός προσφέρεται ως τροφή αθανασίας.

Το πρώτο μεγάλο μήνυμα της παραβολής είναι ότι η πρόσκληση προηγείται της ανθρώπινης αξιότητας. Ο βασιλιάς ετοιμάζει το δείπνο, στέλνει τους δούλους, επιμένει και καλεί. Η πρωτοβουλία ανήκει στον Θεό. Η σωτηρία δεν αρχίζει από την ανθρώπινη προσπάθεια, αλλά από τη θεία αγάπη. Ο άνθρωπος δεν ανακαλύπτει μόνος του τον Θεό· ο Θεός πρώτος τον αναζητά.

Οι πρώτοι προσκεκλημένοι, όμως, αρνούνται να έρθουν. Άλλοι αδιαφορούν, άλλοι φεύγουν στις εργασίες τους, άλλοι φέρονται βίαια στους δούλους του βασιλιά. Στην ιστορική διάσταση της παραβολής διακρίνεται η άρνηση εκείνων που, ενώ είχαν δεχθεί τις επαγγελίες και την κλήση του Θεού, δεν αναγνώρισαν τον Μεσσία. Οι δούλοι θυμίζουν τους Προφήτες και τους Αποστόλους, όσους στάλθηκαν για να αναγγείλουν ότι «πάντα ἕτοιμα».

Ωστόσο, η παραβολή δεν είναι μόνο λόγος για το παρελθόν. Είναι λόγος για κάθε εποχή και για κάθε άνθρωπο. Ο καθένας μας είναι προσκεκλημένος. Ο καθένας ακούει με κάποιον τρόπο το «δεῦτε εἰς τοὺς γάμους». Το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς απαντούμε.

Ο Χριστός περιγράφει μια μορφή άρνησης που συχνά περνά απαρατήρητη: «οἱ δὲ ἀμελήσαντες ἀπῆλθον». Δεν πρόκειται πάντοτε για φανερή εχθρότητα απέναντι στον Θεό. Συχνά πρόκειται για αμέλεια. Ο ένας πηγαίνει στον αγρό του, ο άλλος στην εμπορία του. Οι μέριμνες της ζωής, η εργασία, τα σχέδια, οι υποχρεώσεις, όλα μπορούν να γίνουν αφορμές αναβολής της σχέσης με τον Θεό.

Ο αγρός και το εμπόριο δεν είναι κακά από μόνα τους. Γίνονται όμως πνευματικό εμπόδιο όταν καταλαμβάνουν ολόκληρη την καρδιά. Ο άνθρωπος μπορεί να χάσει τη χαρά της Βασιλείας όχι επειδή αρνήθηκε θεωρητικά τον Θεό, αλλά επειδή Τον άφησε διαρκώς για αργότερα. Η αδιαφορία είναι επικίνδυνη διότι εμφανίζεται αθόρυβα. Και όμως, όταν ο Θεός καλεί και ο άνθρωπος δεν απαντά, η αμέλεια γίνεται ουσιαστική άρνηση.

Μετά την άρνηση των πρώτων προσκεκλημένων, ο βασιλιάς στέλνει τους δούλους του στους δρόμους: «ὅσους ἐὰν εὕρητε καλέσατε εἰς τοὺς γάμους». Έτσι ανοίγεται η πρόσκληση σε όλους. Δεν περιορίζεται σε έναν λαό, σε μια ομάδα, σε μια κοινωνική ή θρησκευτική τάξη. Οι δούλοι συγκεντρώνουν «πονηρούς τε καὶ ἀγαθούς» και το γαμήλιο τραπέζι γεμίζει.

Εδώ φανερώνεται το μυστήριο της Εκκλησίας. Η Εκκλησία δεν είναι σύναξη αναμάρτητων, αλλά χώρος θεραπείας. Δεν καλούνται μόνο οι «καλοί», οι τακτοποιημένοι, οι κοινωνικά αποδεκτοί. Καλούνται οι αμαρτωλοί, οι πληγωμένοι, οι περιφρονημένοι, όσοι βρέθηκαν στους δρόμους της ζωής. Ο Θεός καλεί τον άνθρωπο όπως είναι. Δεν τον καλεί όμως για να μείνει όπως είναι. Η χάρη δέχεται, αλλά και μεταμορφώνει. Η αγάπη του Θεού αγκαλιάζει, αλλά δεν συμβιβάζεται με το σκοτάδι.

Γι’ αυτό το τέλος της παραβολής είναι τόσο σοβαρό. Ο βασιλιάς βλέπει έναν άνθρωπο χωρίς ένδυμα γάμου και τον ρωτά: «Ἐταῖρε, πῶς εἰσῆλθες ὧδε μὴ ἔχων ἔνδυμα γάμου;» Εκείνος σιωπά. Δεν έχει απολογία.

Το ένδυμα του γάμου είναι η νέα ζωή του Χριστού. Είναι η χάρη του βαπτίσματος που καλείται να διατηρηθεί με μετάνοια, πίστη, ταπείνωση, αγάπη και καθαρότητα καρδιάς. Δεν είναι εξωτερική ευπρέπεια ούτε θρησκευτική εμφάνιση. Είναι η εσωτερική μεταβολή του ανθρώπου που δέχθηκε την πρόσκληση και άφησε τη χάρη να καρποφορήσει μέσα του.

Ο άνθρωπος χωρίς ένδυμα γάμου είναι εκείνος που θέλει να βρίσκεται στο τραπέζι χωρίς να αλλάξει ζωή. Θέλει τα δώρα του Θεού χωρίς μετάνοια. Θέλει την παρηγοριά της πίστης χωρίς τον σταυρό της μεταμορφώσεως. Η παραβολή δεν απορρίπτει τον αμαρτωλό που μετανοεί· αποκαλύπτει τον κίνδυνο του ανθρώπου που μένει αμετανόητος ακόμη και μέσα στον χώρο της γιορτής.

Η τελευταία φράση, «πολλοὶ γάρ εἰσι κλητοί, ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί», δεν σημαίνει ότι ο Θεός επιθυμεί τη σωτηρία λίγων. Ο Θεός καλεί όλους. Η διαφορά βρίσκεται στην ανθρώπινη ανταπόκριση. Κλητοί είναι όσοι ακούνε την πρόσκληση· εκλεκτοί είναι όσοι την αποδέχονται με την καρδιά και τη ζωή τους.

Η παραβολή των βασιλικών γάμων είναι τελικά λόγος αφύπνισης και ελπίδας. Το τραπέζι είναι έτοιμο. Ο Νυμφίος Χριστός καλεί. Η Εκκλησία συνεχίζει να στρώνει το Ευχαριστιακό δείπνο. Κανείς δεν αποκλείεται εξαιτίας του παρελθόντος του. Όλοι όμως καλούνται να φορέσουν το ένδυμα της μετάνοιας και της χάριτος.

Ας μη μείνουμε έξω από τη χαρά λόγω αμέλειας. Και ας μη βρεθούμε μέσα χωρίς αληθινή αλλαγή καρδιάς. Ας ζητήσουμε από τον Χριστό να μας ντύσει με το φως Του, ώστε η πρόσκληση να γίνει συμμετοχή, η πίστη να γίνει ζωή, και η ζωή μας να γίνει πρόγευση της Βασιλείας.

***

Fourteenth Sunday of Matthew: Matthew 22:2–14

The parable of the royal wedding banquet, read on the Fourteenth Sunday of Matthew, belongs to those Gospel readings that bring together joy and judgment, invitation and responsibility. Christ begins with an image of celebration: “The kingdom of heaven may be compared to a king who gave a wedding feast for his son.” The Kingdom of God is likened to a wedding—not to a courtroom, nor to a place of fear, but to a table of communion, love, and joy.

The king in the parable is God the Father; the Son is Christ; and the wedding reveals the mystery of salvation: the union of God and humanity in the person of Christ. God does not call the human person simply to moral improvement or to outward religiosity. He calls him to communion of life. He calls him to share in the joy of the Kingdom, in the Church, at the Eucharistic table, where Christ offers Himself as the food of immortality.

The first great message of the parable is that the invitation comes before human worthiness. The king prepares the banquet, sends his servants, persists, and calls. The initiative belongs to God. Salvation does not begin with human effort, but with divine love. The human person does not discover God on his own; God is the first to seek him.

Yet the first invited guests refuse to come. Some are indifferent, others go away to their work, and others treat the king’s servants violently. In the historical dimension of the parable, we discern the refusal of those who, although they had received the promises and the calling of God, did not recognize the Messiah. The servants remind us of the Prophets and the Apostles, those who were sent to announce that “everything is ready.”

However, the parable is not only a word about the past. It is a word for every age and for every person. Each one of us is invited. Each one of us hears, in some way, the words: “Come to the wedding.” The crucial question is how we respond.

Christ describes a form of refusal that often goes unnoticed: “But they paid no attention and went off.” It is not always a matter of open hostility toward God. Often it is a matter of neglect. One goes to his field, another to his business. The cares of life, work, plans, obligations—all these can become reasons for postponing our relationship with God.

The field and business are not evil in themselves. Yet they become spiritual obstacles when they occupy the whole heart. A person can lose the joy of the Kingdom not because he has theoretically denied God, but because he has continually left Him for later. Indifference is dangerous because it appears quietly. It does not always take the form of rebellion. And yet, when God calls and a person does not answer, neglect becomes a real form of refusal.

After the refusal of the first invited guests, the king sends his servants into the roads: “Invite to the wedding feast as many as you find.” In this way, the invitation is opened to all. It is not limited to one people, one group, or one social or religious class. The servants gather “both bad and good,” and the wedding hall is filled.

Here the mystery of the Church is revealed. The Church is not an assembly of the sinless, but a place of healing. It is not only the “good,” the well-ordered, and the socially accepted who are called. Sinners are called, the wounded, the despised, all those found on the roads of life. God calls the human person as he is. Yet He does not call him in order for him to remain as he is. Grace receives, but it also transforms. The love of God embraces, but it does not compromise with darkness.

For this reason, the end of the parable is so serious. The king sees a man without a wedding garment and asks him: “Friend, how did you come in here without a wedding garment?” The man is silent. He has no defense.

The wedding garment is the new life of Christ. It is the grace of Baptism, which must be preserved through repentance, faith, humility, love, and purity of heart. It is not outward respectability or religious appearance. It is the inner transformation of the person who has accepted the invitation and has allowed grace to bear fruit within him.

The man without a wedding garment is the one who wants to be at the table without changing his life. He wants the gifts of God without repentance. He wants the consolation of faith without the cross of transformation. The parable does not reject the sinner who repents; it reveals the danger of the person who remains unrepentant even within the place of celebration.

The final phrase, “For many are called, but few are chosen,” does not mean that God desires the salvation of only a few. God calls everyone. The difference lies in the human response. The called are those who hear the invitation; the chosen are those who accept it with their heart and their life.

The parable of the royal wedding banquet is, in the end, a word of awakening and hope. The table is ready. Christ the Bridegroom calls. The Church continues to prepare the Eucharistic banquet. No one is excluded because of his past. Yet all are called to put on the garment of repentance and grace.

Let us not remain outside the joy because of neglect. And let us not be found inside without a true change of heart. Let us ask Christ to clothe us with His light, so that the invitation may become participation, faith may become life, and our life may become a foretaste of the Kingdom.