Παρασκευή 20 Νοεμβρίου 2026

Η Σύνοδος της Ουκρανίας καταγγέλλει τον Κερκύρας Νεκτάριο στον Ιερώνυμο: Στο επίκεντρο η Μόσχα και ο «μοναστηριακός οίκος»

Η Σύνοδος της Ουκρανίας καταγγέλλει τον Κερκύρας Νεκτάριο στον Ιερώνυμο: Στο επίκεντρο η Μόσχα και ο «μοναστηριακός οίκος»

Επίσημη απόφαση για ανοικτή επιστολή προς την Εκκλησία της Ελλάδος · Η ανταλλαγή τιμητικών διακρίσεων με τον Πατριάρχη Κύριλλο, η παρουσία της ιεραρχίας Ονουφρίου στην Κέρκυρα και το ερώτημα της συνέπειας προς την ουκρανική Αυτοκεφαλία.

Απευθείας στην Αθήνα μεταφέρεται πλέον η εκκλησιαστική αντιπαράθεση για τις ενέργειες του Μητροπολίτη Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων Νεκταρίου. Η Ιερά Σύνοδος της Αυτοκέφαλης Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ουκρανίας, που συνεδρίασε στις 19 Νοεμβρίου 2026 στο Κίεβο με τη συμμετοχή και των δεκατριών μελών της, αποφάσισε την αποστολή ανοικτής επιστολής προς τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμο Β΄ και την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος. Αντικείμενό της είναι η στάση του Κερκύρας απέναντι στον Πατριάρχη Μόσχας Κύριλλο και η δημιουργία στην Κέρκυρα μοναστηριακού οίκου συνδεδεμένου με την εκκλησιαστική διοίκηση του Μητροπολίτη Ονουφρίου.

Η ουκρανική Σύνοδος δεν περιορίζεται σε μια γενική διαμαρτυρία. Στο επίσημο ανακοινωθέν της περιγράφει τις ενέργειες του Έλληνα ιεράρχη ως υποστήριξη της ρωσικής επιθετικότητας, της διδασκαλίας του «ρωσικού κόσμου» και της διατήρησης εκκλησιαστικών διαιρέσεων στην Ουκρανία. Πρόκειται για ρητή συνοδική καταγγελία με συγκεκριμένο αποδέκτη: την εκκλησιαστική αρχή στην οποία ανήκει ο Μητροπολίτης Νεκτάριος.

Από τη διμερή διαφωνία σε επίσημο συνοδικό ζήτημα

Το καίριο σημείο βρίσκεται στην παράγραφο 14 της συνοδικής ανακοινώσεως. Εκεί η Εκκλησία της Ουκρανίας αναφέρεται αφενός στις δημόσιες τοποθετήσεις και στις τιμητικές διακρίσεις κατά την επίσκεψη του Κερκύρας στη Ρωσία και αφετέρου στη δημιουργία του αποκαλούμενου «μοναστηριακού οίκου» στην Κέρκυρα, υπό την εποπτεία του, για την εκκλησιαστική πλευρά του Μητροπολίτη Ονουφρίου. Η Σύνοδος χαρακτηρίζει τη δεύτερη ενέργεια σοβαρή επέμβαση στις υποθέσεις της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ουκρανίας.

Η διατύπωση έχει ιδιαίτερο βάρος, διότι δεν πρόκειται για κριτική δημοσιογράφων ή μεμονωμένων εκκλησιαστικών προσώπων, αλλά για θεσμική τοποθέτηση του ανώτατου συνοδικού οργάνου της Εκκλησίας που έχει λάβει Τόμο Αυτοκεφαλίας από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Με την επιλογή να απευθυνθεί στον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο και στην ελληνική Σύνοδο, το Κίεβο θέτει το θέμα στο επίπεδο των σχέσεων δύο αυτοκεφάλων Εκκλησιών.

Η Κέρκυρα: γεγονός επιβεβαιωμένο και από την πλευρά Ονουφρίου

Το ζήτημα του μοναστηριακού οίκου δεν στηρίζεται σε ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες. Η επίσημη ιστοσελίδα της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας υπό τον Μητροπολίτη Ονούφριο ανακοίνωσε ότι στις 31 Οκτωβρίου 2026 εγκαινιάστηκε στην Κέρκυρα μοναστηριακός οίκος με παρεκκλήσιο προς τιμήν των Οσίων Πατέρων της Λαύρας των Σπηλαίων του Κιέβου. Σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, η πρωτοβουλία προχώρησε κατόπιν αιτημάτων του Μητροπολίτη Ονουφρίου και του Μητροπολίτη στην Οδησσό Αγαθαγγέλου, με την ευλογία του Κερκύρας Νεκταρίου.

Τον αγιασμό του παρεκκλησίου τέλεσε ο ίδιος ο Μητροπολίτης Νεκτάριος με τη συμμετοχή επτά ιεραρχών της πλευράς Ονουφρίου. Την επόμενη ημέρα, 1η Νοεμβρίου, τελέστηκε Θεία Λειτουργία στον χώρο. Πρόκειται, συνεπώς, για οργανωμένη εκκλησιαστική παρουσία, που παρουσιάστηκε δημοσίως από τους διοργανωτές της ως μόνιμη πνευματική εστία και όχι απλώς ως μία επίσκεψη προσκυνητών.

Το ακριβές νομικό και κανονικό καθεστώς του οίκου, η διοικητική του υπαγωγή και το εύρος των αδειών για τη λειτουργία του δεν αποσαφηνίζονται στα δημοσιευμένα κείμενα που εξετάστηκαν. Αυτό δεν αναιρεί το γεγονός των εγκαινίων· επιβάλλει όμως να μη βαφτίζεται ο χώρος, χωρίς πρόσθετα έγγραφα, επίσημη εξαρχία ή αναγνωρισμένη διοικητική δομή άλλης Εκκλησίας. Ακριβώς αυτές οι διευκρινίσεις αποκτούν πλέον θεσμική σημασία. Και πρέπει να γίνουν από τις εμπλεκόμενες πλευρές.

Η Μόσχα κατέγραψε επισήμως την ανταλλαγή παρασήμων

Η άλλη πτυχή αφορά την επίσκεψη του Μητροπολίτη Νεκταρίου στη Ρωσία από τις 17 έως τις 24 Αυγούστου 2026, με τη μεταφορά της δεξιάς χειρός του Αγίου Σπυρίδωνος. Το Πατριαρχείο Μόσχας, σε δική του επίσημη ανακοίνωση, επιβεβαιώνει ότι στις 19 Αυγούστου ο Κερκύρας συλλειτούργησε με τον Πατριάρχη Κύριλλο στον Καθεδρικό Ναό του Χριστού Σωτήρος και τιμήθηκε με το παράσημο του Οσίου Σεραφείμ του Σάρωφ, β΄ τάξεως. Ακολούθως, ο Μητροπολίτης Νεκτάριος απένειμε στον Κύριλλο την ανώτατη διάκριση της Μητροπόλεως Κερκύρας, τον Χρυσό Σταυρό μετά Αστέρος του Αγίου Σπυρίδωνος.

Δεν υπάρχει εδώ αμφισβήτηση για το εάν έγιναν οι απονομές: τις βεβαιώνει η ίδια η ρωσική εκκλησιαστική πλευρά. Το ζήτημα είναι τι σηματοδοτούν τέτοιες δημόσιες τιμές προς έναν Προκαθήμενο τον οποίο η ουκρανική Σύνοδος κατηγορεί ότι παρέχει θρησκευτική νομιμοποίηση στον επιθετικό πόλεμο εναντίον της χώρας της.

Ο Μητροπολίτης Κερκύρας έχει αναπτύξει τη δική του εξήγηση για τη μεταφορά του ιερού λειψάνου. Σε επίσημο απολογισμό της Μητροπόλεώς του υπογραμμίζει ότι έλαβε τις προβλεπόμενες εγκρίσεις από την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος, με έγγραφα της 5ης Μαΐου και της 1ης Ιουλίου 2026, και ότι σκοπός του ταξιδιού ήταν να προσκυνήσουν οι πιστοί τον Άγιο Σπυρίδωνα. Επικαλείται επίσης το γεγονός ότι η Εκκλησία της Ελλάδος δεν έχει διακόψει την ευχαριστιακή κοινωνία με τη Ρωσική Εκκλησία.

Η διάκριση, ωστόσο, είναι αποφασιστική: η συνοδική άδεια μεταφοράς ενός ιερού λειψάνου δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με έγκριση κάθε δημόσιας τοποθέτησης ή τιμητικής ενέργειας που πραγματοποιείται στο πλαίσιο του ταξιδιού. Πολύ περισσότερο, δεν απαντά στο ξεχωριστό ζήτημα του μοναστηριακού οίκου που εγκαινιάστηκε αργότερα στην Κέρκυρα.

Η απόφαση της Εκκλησίας της Ελλάδος το 2019 δεν είναι υποσημείωση

Η παρέμβαση αποκτά βαθύτερη σημασία υπό το φως της 12ης Οκτωβρίου 2019. Τότε η Ιερά Σύνοδος της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, αποδεχόμενη την εισήγηση του Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου, αναγνώρισε το κανονικό δικαίωμα του Οικουμενικού Πατριαρχείου να παραχωρεί Αυτοκεφαλία και το προνόμιο του Προκαθημένου της να χειριστεί περαιτέρω την αναγνώριση της Εκκλησίας της Ουκρανίας. Στο επίσημο ανακοινωθέν καταγράφεται επίσης ότι επτά Μητροπολίτες ζήτησαν αναβολή. Η απόφαση ελήφθη από την Ιεραρχία παρά τις επιμέρους διαφωνίες.

Λίγες ημέρες αργότερα, με επιστολή της 21ης Οκτωβρίου 2019, η οποία παρελήφθη από το Κίεβο στις 28 Οκτωβρίου, ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος απευθύνθηκε στον Μητροπολίτη Επιφάνιο εκφράζοντας τη χαρά για την αποκατάσταση της εκκλησιαστικής κοινωνίας. Η επιστολή έχει δημοσιευθεί στην επίσημη ιστοσελίδα της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ουκρανίας.

Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι εάν ο Μητροπολίτης Κερκύρας Νεκτάριος συμφωνεί προσωπικά με την απόφαση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος για την αναγνώριση της Αυτοκεφαλίας της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ουκρανίας. Το ζήτημα είναι ότι με τις δημόσιες ενέργειες και πρωτοβουλίες του εμφανίζεται να παρακάμπτει, να περιφρονεί και, στην πράξη, να υπονομεύει μια ειλημμένη συνοδική απόφαση της ίδιας της Εκκλησίας στην οποία ανήκει και την οποία οφείλει να εκπροσωπεί με εκκλησιαστική συνέπεια.

Ένας Μητροπολίτης δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τις συνοδικές αποφάσεις ως προαιρετικές υποδείξεις, τις οποίες εφαρμόζει ή αγνοεί ανάλογα με τις προσωπικές του εκκλησιαστικές προτιμήσεις. Πολύ περισσότερο, δεν μπορεί να αναπτύσσει πρωτοβουλίες που δημιουργούν την εικόνα μιας παράλληλης εκκλησιαστικής πολιτικής, ευθυγραμμισμένης με τις επιδιώξεις της Μόσχας και αντίθετης προς τη συνοδικώς εκπεφρασμένη στάση της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Η συνοδικότητα δεν είναι διακοσμητική αρχή ούτε η εκκλησιαστική ενότητα μπορεί να υποτάσσεται στις προσωπικές επιλογές ενός ιεράρχη. Και όταν οι επιλογές αυτές προκαλούν πλέον την επίσημη αντίδραση της Ιεράς Συνόδου μιας άλλης Αυτοκέφαλης Εκκλησίας, το ζήτημα παύει να είναι προσωπικό και καθίσταται σοβαρό εκκλησιαστικό και θεσμικό πρόβλημα, απέναντι στο οποίο η Ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος δεν μπορεί να παραμένει αδιάφορη.

Ο «ρωσικός κόσμος» και η θεολογική διάσταση της καταγγελίας

Η ουκρανική Σύνοδος επέλεξε να συνδέσει την υπόθεση Νεκταρίου με μια δεύτερη, αυτοτελή απόφασή της. Στην παράγραφο 15 του ανακοινωθέντος γνωστοποιεί ότι αποφάσισε να υιοθετήσει και να δημοσιεύσει συνοδική δήλωση, η οποία καταδικάζει τη διδασκαλία του «ρωσικού κόσμου» και τη θρησκευτική δικαιολόγηση του επιθετικού πολέμου ως δήθεν «ιερού». Μνημονεύει, μάλιστα, βιβλίο του Πατριάρχη Κυρίλλου με τίτλο «Πόλεμος. Πέρα από τις ορατές αιτίες και συνέπειες», που, κατά το ανακοινωθέν, εκδόθηκε στη Μόσχα το 2026.

Η Σύνοδος θεωρεί την εν λόγω διδασκαλία αντίθετη προς το Ευαγγέλιο και την ορθόδοξη παράδοση, χρησιμοποιώντας τον χαρακτηρισμό της αίρεσης. Εκείνο που έχει άμεση ειδησεογραφική σημασία είναι ότι η κριτική προς τον Κερκύρας εντάσσεται από το Κίεβο σε μια ευρύτερη εκκλησιολογική αντιπαράθεση για τη χρήση της πίστης ως ιδεολογικής κάλυψης του πολέμου.

Δεν είναι, εξάλλου, η πρώτη ουκρανική διαμαρτυρία για την επίσκεψη στη Μόσχα. Ήδη στις 24 Αυγούστου η εκκλησιαστική επαρχία της Βολυνίας είχε δημοσιεύσει δημόσια παρέμβαση με αιχμή το κατά πόσο ένα ιερό κειμήλιο μπορεί να συνδεθεί συμβολικά με την πολιτική και εκκλησιαστική προπαγάνδα σε καιρό πολέμου. Η σημερινή απόφαση, όμως, αποτελεί το ποιοτικά διαφορετικό βήμα: την ανάληψη της υπόθεσης από την ίδια την Ιερά Σύνοδο.

Τι καλείται τώρα να διευκρινίσει η Αθήνα

Η συνοδική πρωτοβουλία του Κιέβου θέτει ενώπιον της Εκκλησίας της Ελλάδος τρία συγκεκριμένα ζητήματα. Πρώτον, ποια είναι η κανονική και διοικητική ταυτότητα του μοναστηριακού οίκου της Κέρκυρας και εάν η λειτουργία του είχε τεθεί υπόψη της αρμόδιας συνοδικής αρχής. Δεύτερον, ποια είναι η θεσμική αποτίμηση των δημοσίων τιμών προς τον Πατριάρχη Κύριλλο εν μέσω του πολέμου. Τρίτον, πώς διασφαλίζεται η συνέπεια προς την αναγνώριση της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ουκρανίας, χωρίς να αμφισβητείται το αυτονόητο δικαίωμα των πιστών στην προσευχή και στο προσκύνημα.

Η ύπαρξη ευχαριστιακής κοινωνίας με τη Ρωσική Εκκλησία και η ποιμαντική φροντίδα προς Ουκρανούς πιστούς δεν συνιστούν, αφ’ εαυτών, απόδειξη αποδοχής του πολέμου. Ούτε όμως η επίκληση της ενότητας αρκεί για να καταστήσει εκκλησιαστικά ουδέτερη κάθε δημόσια πράξη. Ιδίως όταν οι χειρονομίες αυτές αποκτούν συμβολική βαρύτητα και προκαλούν αντίδραση από μία Εκκλησία με την οποία η ίδια η Εκκλησία της Ελλάδος έχει αναγνωρίσει κοινωνία.

Το Κίεβο έκανε, λοιπόν, μια σαφή θεσμική επιλογή: δεν απευθύνεται μόνο στον Μητροπολίτη Κερκύρας, αλλά στον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο και στην Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος. Το εάν η υπόθεση θα οδηγήσει σε επίσημες εξηγήσεις, σε διευκρινίσεις ή σε άλλη συνοδική διαχείριση παραμένει ανοικτό. Το βέβαιο είναι ότι οι πρωτοβουλίες ενός Έλληνα μητροπολίτη έχουν πλέον αποκτήσει διαστάσεις διορθόδοξου ζητήματος — και η απάντηση της Αθήνας, εφόσον υπάρξει, θα έχει σημασία πέρα από τα όρια της Κέρκυρας.

Πηγές και τεκμηρίωση

  1. Επίσημη ανακοίνωση της Ιεράς Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ουκρανίας, 19.11.2026 (σημεία 14–15)
  2. Επίσημο ανακοινωθέν της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος για το ουκρανικό Αυτοκέφαλο, 12.10.2019
  3. Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας: επιστολή του Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου προς τον Μητροπολίτη Επιφάνιο, 21.10.2019 (δημοσίευση 29.10.2019)
  4. Τμήμα Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων Πατριαρχείου Μόσχας: η επίσκεψη του Μητροπολίτη Νεκταρίου στη Ρωσία, 30.08.2026
  5. Ιερά Μητρόπολη Κερκύρας: απολογισμός της μεταφοράς της δεξιάς χειρός του Αγίου Σπυρίδωνος στη Ρωσία, 2026
  6. Επίσημη ιστοσελίδα της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας υπό τον Μητροπολίτη Ονούφριο: εγκαίνια μοναστηριακού οίκου στην Κέρκυρα, 01.11.2026
  7. Ιερά Επαρχία Βολυνίας της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ουκρανίας: «Τα ιερά δεν μπορούν να υπηρετούν τον πόλεμο», 21.08.2026
  8. «Ανάξιος!» – Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ουκρανίας καταγγέλλει ως αιρετική τη διδασκαλία του Κυρίλλου για τον πόλεμο, 19.11.2026

1 σχόλιο:

Ανώνυμος είπε...

Και τώρα ο Νεκτάριος θα βάλει τη γάτα του να κλαίει. Δεν γνωρίζουν εκεί στην Ουκρανία ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει ιερα Σύνοδος εκκλησιαστική παρά μόνο για διεκπεραιώσεις τυπικών θεμάτων και όχι για τίποτα άλλο ο καθένας Μητροπολίτης κάνει ό,τι του γουστάρει και όποτε του γουστάρει γιατί ο κάθε Μητροπολίτης είναι Αρχιεπίσκοπος και Πατριάρχης στην επισκοπή του και δεν φοβάται κανέναν. Ας το μάθουν αυτό στην Ουκρανία όπως το έχουμε μάθει και εμείς εδώ στην Ελλάδα.