Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2026

«Οι γυναίκες της Κρήτης στων αιώνων το διάβα»: Αφιέρωμα στο «ΕΝΟΡΙΑ εν δράσει…»

 Από τα βάθη της Μινωικής Κρήτης έως τη σύγχρονη εποχή, οι γυναίκες της Κρήτης πορεύονταν στο χρόνο αφήνοντας το δικό τους ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ιστορία, την κοινωνία και τον πολιτισμό του νησιού.
 
Ένα αφιέρωμα σε όλες τις γυναίκες της Κρήτης, γνωστές και άγνωστες, που με την παρουσία, το έργο και την προσφορά τους, κράτησαν άσβεστη τη φλόγα της πατρίδας τους, μέσα στους αιώνες, πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 31 Οκτωβρίου, στο πλαίσιο του προγράμματος «ΕΝΟΡΙΑ εν δράσει…» του Ιερού Ναού Ευαγγελιστρίας Πειραιώς,  από την Αδελφότητα Κρητών Πειραιά «Η ΟΜΟΝΟΙΑ».

Την επιμέλεια των κειμένων και την παρουσίαση έκανε η κα Αντωνία-Μαρία Ντουντουνάκη. Συμμετείχε αντιπροσωπευτικό τμήμα των μουσικοχορευτικών συγκροτημάτων της Αδελφότητας και συνόδευσαν οι Θοδωρής Ποθουλάκης, Λύρα – Τραγούδι,  Εφραίμ Ποθουλάκης, Κιθάρα, Ταξιάρχης Ποθουλάκης, Λαούτο και Χαράλαμος Αμανατίδης, Τραγούδι.
 
Από τα βάθη της Μινωικής Κρήτης έως τη σύγχρονη εποχή, οι γυναίκες της Κρήτης πορεύονταν στο χρόνο αφήνοντας το δικό τους ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ιστορία, την κοινωνία και τον πολιτισμό του νησιού. Με δύναμη, αξιοπρέπεια, σοφία και ψυχικό μεγαλείο στάθηκαν μητέρες, σύζυγοι, εργάτριες, αγωνίστριες, επιστήμονες, καλλιτέχνιδες και πολλές φορές πρωτοπόρες σε διάφορους τομείς. Η πορεία τους δεν υπήρξε εύκολη. Άλλοτε με τη σιωπηλή τους δύναμη και άλλοτε με τη δυναμική τους παρουσία, ύψωσαν το ανάστημά τους, άνοιξαν νέους δρόμους και έγιναν πηγή έμπνευσης για τις επόμενες γενιές, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διαμόρφωση της κρητικής ταυτότητας.
Στη Μινωική εποχή η γυναίκα απολάμβανε μία πρωτοφανή κοινωνική θέση και ελευθερία για τα δεδομένα της αρχαιότητας. Ο ρόλος της ήταν εξαιρετικά αναβαθμισμένος έχοντας ισότιμη θέση με τους άντρες στην κοινωνία και κατέχοντας κεντρικό ρόλο ακόμα και στη θρησκεία όπου κατείχαν κάποιες φορές θέσεις ιέρειας. Στην καθημερινότητα δεν ήταν κλεισμένες στα σπίτια αλλά είχαν ελευθερία κινήσεων. Έπαιρναν μέρος σε δημόσιες συγκεντρώσεις, γιορτές, συμπόσια και παρακολουθούσαν αθλητικά θεάματα, ενώ πολλές φορές συμμετείχαν σε επικίνδυνα αθλήματα.
Μετά τον Μινωικό πολιτισμό η Κρήτη αλλάζει χέρια, πληθυσμούς και πολιτισμούς. Η παλιά μινωική εικόνα της γυναίκας με πιο εμφανή παρουσία σε τελετές και κοινωνική ζωή φαίνεται να μεταβάλλεται. Πάντως συγκριτικά με τις υπόλοιπες Ελληνίδες της κλασσικής αρχαιότητας που βρίσκονταν διαρκώς υπό την κηδεμονία ανδρών, η Κρητικιά διέθετε αξιοσημείωτη ανεξαρτησία. Είχε ενεργό παρουσία στη δημόσια ζωή τηρώντας όμως τις κοινωνικές συμβάσεις και τους νόμους. Όταν στο νησί επικρατεί η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, αν και η κοινωνία γίνεται πιο ανδροκρατούμενη και η πολιτική εξουσία μένει κυρίως στους άνδρες, η θέση της εξαρτάται από την κοινωνική της τάξη. Άλλη ζωή έχει μια γυναίκα που είναι αγρότισσα και άλλη μια γυναίκα που είναι από πλούσια οικογένεια.
Περνώντας στη βυζαντινή αυτοκρατορία, ο χριστιανισμός γίνεται κυρίαρχος. Χτίζονται εκκλησίες και η κοινωνία αλλάζει. Οι γυναίκες ζουν πλέον μέσα σε χριστιανικό κοινωνικό πλαίσιο. Οικογένεια, δηλαδή, σπίτι και θρησκευτική ζωή. Όταν η Κρήτη μπαίνει στην ενετοκρατία και αναπτύσσονται πόλεις, τέχνες και γράμματα, η ζωή και η θέση της γυναίκας στο νησί διαφέρει και πάλι ριζικά από την κοινωνική της τάξη.
Η γυναίκα στην τουρκοκρατούμενη Κρήτη έζησε τη φρίκη και την ασυδοσία των κατακτητών. Φόνοι, βιασμοί, εξανδραποδισμοί, αρπαγές, βασανισμοί, ήταν καθημερινά φαινόμενα για τις κρητικοπούλες. Πολλές ήταν οι ηρωίδες της Κρήτης που πήραν μέρος στους αγώνες, ηρωικές μορφές αντίστασης και γενναιότητας. Δεν έδρασαν μόνο στην Τουρκοκρατία, αλλά και σε όλους τους απελευθερωτικούς αγώνες της πατρίδας μας, όπως  στα χρόνια της γερμανικής κατοχής.
Η γυναίκα της Κρήτης δεν έγραψε την ιστορία της μόνο στους αγώνες και στις δύσκολες στιγμές του τόπου. Βρήκε κι άλλο δρόμο να εκφραστεί και να υψώσει τη φωνή της. Το δρόμο των γραμμάτων και της τέχνης όπου άφησε το δικό της ανεξίτηλο αποτύπωμα.
Σήμερα σαφέστατα η γυναίκα στην Κρήτη στέκεται επί ίσοις όροις δίπλα στον άντρα. Τις συναντάμε στους χώρους εργασίας, στα πολιτικά, στα κοινωνικά δρώμενα, αλλά και ως μητέρα, σύζυγο και αγωνίστρια της καθημερινότητας. Όμως τόσες και τόσες ανώνυμες γυναίκες πέρασαν στα βάθη των αιώνων. Μάνες που κράτησαν τις οικογένειες δεμένες σε καιρούς χαλεπούς. Γυναίκες των χωριών που με τη γεωργία, την παραγωγή και τη φροντίδα της οικογένειας κράτησαν ζωντανή την κοινωνική ζωή.
Το αφιέρωμα μπορείτε να παρακολουθήσετε εδώ:
https://youtube.com/live/tYFFdnpV1vw


Δεν υπάρχουν σχόλια: