«ΤΟ ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ ΜΕ ΤΙΣ ΚΕΡΑΣΙΕΣ»
Βιβλιοπαρουσίαση στον πολυχώρο πολιτισμού «Μηχανουργείο» της νεανικής νουβέλας της Τρισεύγενης Γκοτσίνου με τίτλο: Το Αγρόκτημα με τις Κερασιές, Αθήνα: Μωραΐτης, 2026, σσ. 140.
π. Ευάγγελος Πριγκιπάκης
Διαβάζοντας τούτες τις μέρες «το αγρόκτημα με τις κερασιές» της Τρισεύγενης σκέφτηκα πολύ φευγαλέα στην αρχή, όμως τώρα είμαι πια πεπεισμένος και το καταθέτω ενσυνείδητα και μετά λόγου γνώσεως, πως σε κάθε λογοτεχνική της απόπειρα μας εκπλήσσει ακόμη περισσότερο ευχάριστα! Έτσι και με την ήδη βραβευμένη νεανική της νουβέλα που παρουσιάζεται σήμερα, μας ταξιδεύει γαλήνια στα χρόνια της παιδικής αθωότητας ενός κοριτσιού μονογονεϊκής οικογένειας, προβληματίζοντάς μας ουσιαστικά, καθώς θέτει με πολλή διάκριση και λεπτότητα, ωστόσο με επιμονή και ένταση, καίρια ζητήματα της ανθρώπινης ζωής που συνδέονται με δυσεπίλυτα, πνευματικής φύσεως κυρίως, προβλήματα της κοινωνίας μας, όπως είναι ο αέναος γλυκός νόστος του ξενιτεμένου για τον γενέθλιο τόπο του, η φυσική και από τους δύο γονείς πρώιμη ορφάνια, αλλά και η αναγκαστική, ωστόσο παροδική όπως θα φανεί, «ορφάνια» από πατέρα, οι καίριας σημασίας όμορφες, αλλά όχι χωρίς αντιξοότητες από τη διαιώνιση των αρνητικών στερεοτύπων, αναμνήσεις των χρόνων της αθωότητάς μέσα σε ένα περιβάλλον γεμάτο οικογενειακή θαλπωρή, η σχεδόν καθολική αποδοχή, εκτός από την κυρά Δέσπω, μιας μητρότητας εκτός γάμου και μιας παιδικότητας χωρίς πατρότητα, αλλά και η φυσική ανεκτικότητα, όπως και η ώριμη αίσθηση της συμπερίληψης από μια μικρή κοινωνία ενός χωριού της υπαίθρου στις δεκαετίες του ΄80 και του ΄90.
Η
υπόθεση του έργου ξεκινά με την επιστροφή της κύριας ηρωίδας, της Μαρίνας, στον
γενέθλιο τόπο της, αποκατεστημένης πια κοινωνικά με οικογένεια, άνδρα και
παιδιά, αλλά και τους δύο γονείς της στο πλευρό της. Μαζί με την επιστροφή στην
πατρίδα για ένα επιχειρηματικό βήμα όμως, η Μαρίνα επιστρέφει και στην εποχή
της παιδικότητάς της, πραγματοποιώντας, αμέσως μετά το ταξίδι από το Σαν
Φραντσίσκο στην Ελλάδα στις 17 Ιουλίου του 2017 και ένα ακόμη όμορφο νοητό ταξίδι
στις παιδικές της αναμνήσεις, ξεναγώντας τον αναγνώστη ανεπαίσθητα σ έναν κόσμο
όχι μακρινό από την εποχή μας, όπως οι δεκαετίες του 80 και του 90, ωστόσο εντελώς διαφορετικό από
τον δικό μας και ίσως άγνωστο πλέον στους νεότερους, από τον οποίο απουσιάζουν
πολλές από τις αξίες που λειτούργησαν για να γλυκάνουν και να καλύψουν τις
όποιες απουσίες, αλλά και να επουλώσουν πληγές από την αθέλητη και αναπάντητη
έλλειψη της παρουσίας της τόσο σημαντικής πατρικής φιγούρας από τον ιδανικό
κόσμο ενός μικρού και ευαίσθητου κοριτσιού, όπως η Μαρίνα.
Η
Τρισεύγενη δηλαδή, με το νέο της λογοτεχνικό εγχείρημα, μάς προσφέρει με πολλή
δεξιοτεχνία νομίζω, μια νοητή πτήση που ξεκινά από την παιδική ηλικία της
μητέρας της Μαρίνας, μέχρι και την επιστροφή με την οικογένειά της ίδιας στον
γενέθλιο τόπο της για να επανασυνδεθούν με τις κόρες της δημιουργικά με το
παρελθόν της, χωρίς όμως να ολοκληρώνεται και πάλι το ταξίδι αυτό των
αναμνήσεων, που μοιάζει αέναο, αφού φτάνοντας στο χωριό της, ψιθυρίζει με
ευγνωμοσύνη και λαχτάρα στον σύζυγό της Μάθιου, πως «για εμάς τώρα ξεκινά το ταξίδι…!».
Πράγματι, η Μαρίνα με την οικογένειά της, τον
Μάθιου και τις δύο της κόρες φτάνουν στην Ελλάδα, χωρίς όμως να ολοκληρώσουν το
ταξίδι στον χρόνο, κουβαλώντας μαζί με τις αποσκευές τους και «μια βαλίτσα γεμάτη
αναμνήσεις» της Μαρίνας, με
σκοπό να επιχειρήσουν «να γεφυρώσουν το
παρελθόν … με το μέλλον…!», προκειμένου να το μεταβάλλουν σε ένα διαρκές
και δημιουργικό παρόν, ώστε να χτίσουν στέρεα το μέλλον τους στη νέα τους
πατρίδα, την Αμερική ! Την απόπειρα μάλιστα αυτή, να συστείλουν δηλαδή τον
παρελθόντα με τον παρόντα χρόνο, χωρίς να τον καταργήσουν, να τον αλλοιώσουν ή
να τον αναμείξουν, συνθέτοντάς τον διαλεκτικά και εποικοδομητικά, ώστε να
δημιουργήσουν γέφυρες ζωογόνες και ζωοπάροχες ανάμεσα στο χρονικώς εννοούμενο
παρελθόν και το παρόν, τα οποία θα λειτουργήσουν κατόπιν ως ένα εύκαρπο
γίγνεσθαι που θα οικοδομήσει το μέλλον, αποτολμούν «στο αγαπημένο παραλιακό μέρος των παιδικών και νεανικών … χρόνων [της
Μαρίνας] που απέχει τρεις ώρες από το αεροδρόμιο» και ονομάζεται Απανέμι!
Οι
τρείς ώρες που διαρκεί η πορεία από το αεροδρόμιο μέχρι το Απανέμι, αν και δεν
είναι ως χρονικό διάστημα πολύ μεγάλο, αρκεί για την πραγματοποίηση από τη
Μαρίνα μιας νοητής πτήσης, ενός ταξιδιού στις πολύχρονες παιδικές της
αναμνήσεις, αφορμή για το οποίο στάθηκε η αφιέρωση στο φουστανάκι μιας μικρής
δικής της κούκλας που κρατούσε στην αγκαλιά της η μεγαλύτερη από τις κόρες της.
Η κούκλα ήταν το δώρο την πρώτη φορά που γιόρτασε την ονομαστική της εορτή στο
αγρόκτημα με τις κερασιές, η οποία, επειδή στάθηκε για την Μαρίνα η πιο πιστή
φίλη και σύντροφος της ζωής της στα παιδικά της χρόνια, την έκανε να αναπολήσει
κατά την τρίωρη διαδρομή όλα όσα έζησε εκεί μέχρι να μεταναστεύσει στην Αμερική
για να πραγματοποιήσει το όνειρό της, ακολουθώντας τον αθέλητα απόντα μέχρι
τότε πατέρα της! Αρχικά θυμήθηκε την παιδική ηλικία της μητέρας της, της
Αλκμήνης, η οποία ορφάνεψε στα 14 της χρόνια και ανέλαβαν τη φροντίδα της οι
θείες της, διαμένοντας «στο πατρικό
σπίτι, στο όμορφο αγρόκτημα με τις κερασιές, εκεί όπου ήρθε εντελώς «απρόσμενα στη ζωή τους ένα ανοιξιάτικο πρωινό» και η ίδια, τον
Απρίλη του 1978, καρπός ενός ανολοκλήρωτου δεσμού. Η Μαρίνα γεννήθηκε ως κόρη
μιας εικοσάχρονης ορφανής άγαμης κοπέλας κι ενός ακαταστάλακτου ακόμη νεαρού
αγοριού με ανήσυχο πνεύμα για αναζήτηση καλύτερης τύχης μακριά από την Ελλάδα,
γεγονός που τον απομάκρυνε απότομα από την Αλκμήνη, χωρίς όμως εκείνος να μάθει
ποτέ πως κυοφορούσε το παιδί τους, κάτι που υπήρξε επίμονη επιλογή της ίδιας
της Αλκμήνης, παρά τις προτροπές για το αντίθετο από τη θεία την Αμαλία, η οποία προβληματίστηκε προς
στιγμήν για το «οι άλλοι πως θα την
αντιμετωπίσουν;… τι θα πει ο κόσμος;», για να εισπράξει από την αδερφή της,
τη δυναμική Αντιγόνη, εκτός από «ένα αυστηρό βλέμμα» και την απάντηση πως
«Ο κόσμος, …., θα πει ότι εμείς του
επιτρέψουμε!».
Έτσι, τα περίεργα βλέμματα στη διάρκεια της άθεσμης για τα ήθη του τόπου
εγκυμοσύνης, αντιμετωπίστηκαν από την Αντιγόνη αφοπλιστικά και με δόση λεπτής
ειρωνείας, αναφέροντας στους αδιάκριτους συντοπίτες της, πως βαρέθηκαν να είναι
τρείς και «είπαν να αυγατίσουν!», με
πρώτο αποδέκτη την κυρα-Δέσπω, «μια
μοναχική και ιδιότροπη γριούλα στερημένη από κάθε χαρά της ζωής, η οποία
ολημερίς και ολονυχτίς μιλούσε…». Η γέννηση της Μαρίνας έφερε μεγάλη χαρά
στο κτήμα με τις κερασιές! Το ρόλο του φωτογράφου, που είχε συνήθως ο πατέρας
του παιδιού, ανέλαβε ο παπα - Θόδωρος, ο πνευματικός τους πατέρας, ο οποίος θα
αναλάμβανε να αναπληρώσει στο εξής επίσης την απουσία του φυσικού πατέρα για το
μικρό κορίτσι! Ο ιερέας υπερέβη διακριτικά τα στερεότυπα για χάρη του ανθρώπου
ως πλάσματος του Θεού και έγινε ο «φύλακας
άγγελός» της. Γι’ αυτό και η βάπτισή της που έγινε στις 17 Ιουλίου 1979 στο ξωκλήσι της Αγίας
Μαρίνας είχε πάνδημη συμμετοχή! Γείτονες, φίλοι και συγγενείς, έχοντας
ξεπεράσει τις όποιες αναστολές, ήταν όλοι παρόντες, με πρωτοστάτη τον παπα -
Θόδωρο, που δεν βάπτισε μόνο, αλλά έκανε και κάτι άλλο εξίσου σπουδαίο, που η
νεαρή μητέρα «δε θα ξεχάσει ποτέ πόσο
περήφανη και ανακουφισμένη ένιωσε ακούγοντάς τον». Θέλοντας ως πατέρας αληθινός να προστατέψει τη νεαρή μητέρα και να
αποτρέψει σχόλια και συζητήσεις περιττές και ανούσιες, ευχήθηκε στη Μαρίνα που
«θα
γίνει σε λίγη ώρα χριστιανή να είναι ευλογημένη και καλότυχη!», τονίζοντας για τη μητέρα της Αλκμήνη
πως «οι αποφάσεις και οι πράξεις μας,
έχουν μεγαλύτερη αξία όταν παίρνονται σε ένα δύσκολο και ασυνήθιστο πλαίσιο», υπονοώντας
την επιλογή της να μην διακόψει την κύηση, συγχαίροντας «ενώπιον όλων τη μανούλα αυτή που αντί για αποκοτιά [δηλαδή να
προτιμήσει τον εκούσιο φόνο του αδύναμου και ανυπεράσπιστου ανθρώπου που
κυοφορούσε στα σπλάχνα της], σεβάστηκε
αυτή τη μικρή ζωή που απρόσμενα ήρθε στη δική της!»
Με
την αποδοχή και την αγάπη όλων, η Μαρίνα μεγάλωνε όπως όλα τα υπόλοιπα παιδιά
στο «Απανέμι», στο απάνεμο λιμάνι της
ζωής της, στον παράδεισό της, που ήταν το αγρόκτημα με τις κερασιές. Για το
μικρό κορίτσι, τα περήφανα δέντρα φάνταζαν σαν λυγερόκορμες «αρχόντισσες, ντυμένες άλλοτε με τις
πρασινωπές τουαλέτες τους και άλλοτε με το ροδακινί φουστάνι σαν ήταν άνοιξη
και καμάρωναν με τα ευωδιαστά ανθάκια τους», έτοιμες να την αγκαλιάσουν και
να το ανακουφίσουν. Τα χρόνια κυλούσαν όμορφα και ανέμελα για τη Μαρίνα.
Φθινόπωρο, χειμώνας άνοιξη, καλοκαίρι μια γιορτή με κέντρο πάντα το περιβόλι με
τις κερασιές, πλημμυρισμένο από γαλήνη, ώστε «με τη μαμά και τις θείες μου περπατούσαμε ανάμεσα από τις ψιλόλιγνες
αρχόντισσες, [και] κουβεντιάζαμε με
τις φυλλωσιές που σκίαζαν τα βήματά μας». Κεντρικό ρόλο στη ζωή της Μαρίνας
στο Απανέμι, εκτός από τη μητέρα και τις θείες της, εξακολουθούσε να έχει «ο προστάτης της, ο καλός της παπα-Θόδωρος
που τη νοιαζόταν από την πρώτη στιγμή που έμαθε για την ύπαρξή της πριν ακόμη
γεννηθεί» όπως έλεγε !
Έτσι
μεγάλωνε η Μαρίνα, ώσπου ήρθε η ώρα να φτιάξει τη ζωή της η μητέρα της που
γνώρισε τον Μιχάλη. Ήρθε η ώρα όμως και η Μαρίνα να κάνει ένα σπουδαίο βήμα στη
ζωή της, να γνωρίσει τον πατέρα της ! Αμέσως σχεδόν μετά το γάμο της μητέρας
της, αναχώρησαν οικογενειακώς στις αρχές Αυγούστου για την Πορτογαλία, όπου η
Μαρίνα, που αδημονούσε να γνωρίσει μαγείρους και ζαχαροπλάστες στο πρόγραμμα
που θα παρακολουθούσε, γνωρίστηκε κάπως περίεργα με τον Ανδρέα Στεργίου, έναν
διάσημο ζαχαροπλάστη στο Σαν Φραντσίσκο, τον οποίο θα συναντούσε τον Αύγουστο
του 2001 ως πατέρα της πλέον στο Απανέμι και στο Αραξοβόλι, με πρωτοβουλία της
μητέρας της, η οποία ανακουφισμένη είπε στον Ανδρέα, πως «Η Μαρίνα μας θα έχει πια και τον πατέρα της και εσύ την κόρη που
στερήθηκες τόσα χρόνια».
Η
Μαρίνα επέλεξε να ακολουθήσει τον πατέρα της στην Αμερική και να κάνει πράξη το
όνειρό της να ασχοληθεί με την ζαχαροπλαστική. Αργότερα γνώρισε εκεί τον Μάθιου
και στις 11 Ιουνίου 2006 έγινε ο γάμος τους στο ξωκλήσι της Αγ. Μαρίνας στο
Απανέμι έχοντας στο πλάι της και τον πατέρα της «που η Θεία Πρόνοια φρόντισε να ενώσει τα μονοπάτια τους και να γίνει
ο ένας κομμάτι της ζωής του άλλου!».
Το
καλοκαίρι του 2017, η Μαρίνα επέστρεψε στην Ελλάδα με την οικογένειά της για να
δραστηριοποιηθεί επαγγελματικά λειτουργώντας ζαχαροπλαστείο στο Απανέμι. Το
νοητό ταξίδι στο παρελθόν τερματίστηκε κάπως απότομα σαν πρόβαλλε η ταμπέλα που
ενημέρωνε πως φτάνουν στο Απανέμι. Οι αναμνήσεις δίνουν τη θέση τους στην
πραγματικότητα και το παρελθόν στο παρόν! «Όσο
και να θέλει να τρέξει για να φτάσει στο αγρόκτημα άλλο τόσο γυρεύει αφορμή για
να το αποφύγει… γιατί τίποτα δεν είναι
πια το ίδιο», παρόλο που οι κερασιές σαν, «αρχόντισσες την περιμένουν αγέρωχες και σκιερές», όπως και «το σπίτι … όπως το άφησε σαν μια ανοιχτή
αγκαλιά …την περίμενε. Όμως έλειπαν οι άνθρωποί μας, που έκαναν το
Απανέμι να είναι όλα όσα κουβαλάω στη μνήμη μου!
Το
παρελθόν με το παρόν αρχίζουν να συνδέονται στις 4 Αυγούστου 2017, την ημέρα
των εγκαινίων του ζαχαροπλαστείου στο κτήμα με τις κερασιές, οπότε η Μαρίνα
υποδέχεται «τους φίλους και τους
χωριανούς της εκεί που άνοιξε τα μάτια της και μεγάλωσε», για να
καλωσορίσουν όλοι μαζί μια νέα εποχή για το αγαπημένο της «αγρόκτημα», που
μεταβάλλεται σε χώρο δημιουργικής εφόρμησης
για το μέλλον. Γι’ αυτό και όπως τονίζει η Μαρίνα, κάτι με το οποίο
ολοκληρώνει και η Τρισεύγενη το έργο της, αισθάνεται πολύ «τυχερή ..για τα παιδικά χρόνια που έζησε», όπως και «για τα χρόνια της ενήλικης ζωής της που της
χάρισαν μια υπέροχη οικογένεια και μια δουλειά που πάντα ονειρευόταν». Και
επειδή, παρά τις απουσίες, έχουν προστεθεί νέα μέλη στο αγρόκτημα με τις
κερασιές, επιστρέφει και πάλι στο Απανέμι για μια καινούρια αρχή : να μείνει
στο αγρόκτημα για να χτίσει «θύμησες απανεμιώτικες για τα κορίτσια της», που
θα τους σταθούν πολύτιμες, όπως πιστεύει, για ένα δημιουργικό μέλλον στη νέα
τους πατρίδα!
Κλείνοντας, μαζί με τα θερμά μου συγχαρητήρια στην Τρισεύγενη για τον λογοτεχνικό της άθλο, να ευχηθώ επιπλέον, το νέο της βιβλίο να είναι καλοτάξιδο, με την ελπίδα να συντροφέψει όμορφα τους νεαρούς αναγνώστες του, αλλά και να τους συνδράμει παιδαγωγικά για να βαδίσουν σταθερά σε ένα λαμπρό μέλλον, έχοντας προνοήσει να αντλήσουν πλούσιες εμπειρίες από τη σοφία του παρελθόντος, οικοδομώντας δημιουργικά την προσωπικότητά τους στο κάθε παρόν της ζωής τους!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου